W \u017cyciu wszystkich narod\u00f3w \u201eark\u0105 przymierza\u201d mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 i przysz\u0142o\u015bci\u0105 jest zawsze pie\u015b\u0144, kt\u00f3ra zawiera w sobie wszystkie objawy narodowego \u017cycia. W Polsce dzieje si\u0119 to w spos\u00f3b osobliwy. Jak we wszystkich dziedzinach naszego \u017cycia spotykamy wybitn\u0105 cech\u0119 maryjn\u0105, tak i pie\u015b\u0144 nasza, kt\u00f3ra si\u0119 pocz\u0119\u0142a od s\u0142\u00f3w: \u201eBoga Rodzica Dziewica, Bogiem s\u0142awiena Maryja\u201d, kszta\u0142tuje si\u0119 przez ca\u0142e wieki pod znakiem naszej Kr\u00f3lowej.<\/p>\n
Chwa\u0142\u0119 Maryi \u015bpiewali wszyscy poeci polscy, s\u0142awi\u0105c w Niej pi\u0119kno, prawd\u0119 i dobro Bo\u017ce i t\u0119 cze\u015b\u0107 Bo\u017cej Rodzicielki podawali rodakom jako ostoj\u0119 narodowego \u017cycia. St\u0105d te\u017c s\u0142usznie jeden z naszych uczonych nazwa\u0142 Maryj\u0119 \u201eKr\u00f3low\u0105 poezji polskiej\u201d, a inny uczony, uzasadniaj\u0105c niejako to okre\u015blenie, naliczy\u0142 w polskim pi\u015bmiennictwie trzy tysi\u0105ce pi\u0119\u0107set czterdzie\u015bci utwor\u00f3w po\u015bwi\u0119conych czci Maryi. Trudno si\u0119 temu dziwi\u0107! Przecie\u017c w \u015bwi\u0119tym imieniu Maryi skupi\u0142o si\u0119 u nas wszystko co jest katolickie i polskie. Ca\u0142y Sk\u0142ad apostolski<\/em>, w kt\u00f3rym s\u0105 zebrane zasadnicze prawdy wiary, Polska skr\u00f3ci\u0142a sobie do jednego tylko wyrazu \u2013 \u201eMaryja\u201d. I s\u0142usznie! Kto wyznaje bowiem Matk\u0119 Boga, ten tym samym stwierdza, \u017ce wyznaje Jezusa Chrystusa, Syna Bo\u017cego; wyznaj\u0105c Syna, wyznaje te\u017c Ojca i Ducha \u015awi\u0119tego, czyli ca\u0142\u0105 Tr\u00f3jc\u0119 Przenaj\u015bwi\u0119tsz\u0105, a w dalszym nast\u0119pstwie rzeczy i Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119ty powszechny, kt\u00f3ry Syn Bo\u017cy za\u0142o\u017cy\u0142 i sakramenty \u015bw., kt\u00f3re w nim ustanowi\u0142 i \u017cywot wieczny, do kt\u00f3rego wszystkich wezwa\u0142 i to wszystko, na czym \u017cycie oprze\u0107 nale\u017cy, aby ten \u017cywot wieczny osi\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n Te wieczne prawdy wiary \u015bwi\u0119tej znajdujemy ju\u017c w pierwszym utworze, jaki w mowie naszej powsta\u0142 czyli w pie\u015bni \u015bw. Wojciecha:<\/p>\n \u201eBoga Rodzica Dziewica, Za po\u015brednictwem Matki Bo\u017cej doprasza\u0142 si\u0119 nar\u00f3d w tej pie\u015bni \u0142aski odpuszczenia win u Pana nad pany, aby oczyszczony z grzechu m\u00f3g\u0142 doj\u015b\u0107 tam, gdzie jest:<\/p>\n \u201erado\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107, Wypowiedziawszy w ten spos\u00f3b wiar\u0119 w swoje wiekuiste przeznaczenie, ju\u017c u zarania swojego \u017cycia, w dalszym rozwoju twor\u00f3w swego ducha Polska podobnie czyni\u0142a. Oto ca\u0142e pi\u015bmiennictwo \u015bredniowiecza, kt\u00f3re ogranicza si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie do utwor\u00f3w religijnych w znacznej swej cz\u0119\u015bci s\u0142u\u017cy Maryi. Czy to w pie\u015bniach s\u0142awi\u0105cych \u201eMatk\u0119 Stw\u00f3rcy swego, Boga wszechmog\u0105cego, jedyn\u0105 Ucieczk\u0119 \u015bwiata upad\u0142ego\u201d, czy to w pe\u0142nych polotu rozprawach nazywanych R\u00f3\u017canym wiankiem Panny Maryi, czy te\u017c w krasom\u00f3wczych wywodach wybitnych kaznodziei, przedstawiaj\u0105cych wiernym wznios\u0142\u0105 prawd\u0119 Bo\u017c\u0105, jedno si\u0119 tylko s\u0142yszy \u2013 \u201eMaryja\u201d.<\/p>\n Gdy w XVI w. dotar\u0142 do Polski pr\u0105d wskrzeszonego poga\u0144stwa i dochodzi\u0107 zacz\u0119\u0142y pog\u0142osy blu\u017anierczych wyst\u0105pie\u0144 Lutra, a pod ich wp\u0142ywem dawna gorliwo\u015b\u0107 wiary stygn\u0105\u0107 zacz\u0119\u0142a, cze\u015b\u0107 Naj\u015bwi\u0119tszej Panny Maryi w pie\u015bni polskiej nieco os\u0142ab\u0142a. Os\u0142ab\u0142a, ale nie zamar\u0142a. Mimo \u017ce milczeli o Maryi najwi\u0119ksi pie\u015bniarze, to jednak nie zapomnieli o Niej ci po\u015bledniejsi. Gdy milcza\u0142 o Niej Kochanowski, to w swych Pie\u015bniach do Matki Stworzyciela swego<\/em> Miko\u0142aj S\u0119p Szarzy\u0144ski, przygn\u0119biony szerz\u0105c\u0105 si\u0119 niewiar\u0105, wo\u0142a\u0142 do Niej:<\/p>\n \u201eAle zorz\u0105 nam zosta\u0144 rann\u0105, I wys\u0142ucha\u0142a Maryja swego czciciela. Oto w nast\u0119pnym wieku cze\u015b\u0107 ku Niej w Polsce znowu si\u0119 wzmaga. Na kraj bowiem zacz\u0119\u0142y spada\u0107 coraz liczniejsze kl\u0119ski wojen. Przemoc wroga, kt\u00f3ry ze wszystkich stron napiera\u0142 na granice Rzeczypospolitej zagra\u017ca\u0142a zag\u0142ad\u0105 nie tylko Polsce, ale i ca\u0142emu chrze\u015bcija\u0144stwu. Odwieczna walka poga\u0144skiego z\u0142a przeciw Najwy\u017cszemu Dobru rozgrywa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas na naszej ziemi. I wspomnieli w\u00f3wczas synowie naszej ziemi na T\u0119, kt\u00f3ra w owej odwiecznej walce \u201estara\u0142a g\u0142ow\u0119\u201d szata\u0144skiej z\u0142o\u015bci i zachowa\u0142a dla \u015bwiata Najwy\u017csze Dobro. Do Niej wi\u0119c, jako Piastunki tego Najwy\u017cszego Dobra, zwracali si\u0119 wszyscy, a w ich imieniu przemawiali najwi\u0119ksi \u00f3wcze\u015bni pie\u015bniarze, jak na przyk\u0142ad ks. Maciej Sarbiewski, kt\u00f3ry prosi\u0142 o zwyci\u0119stwo pod Chocimiem, m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n \u201ePanno, Kr\u00f3lowo sarmackiej ziemi Wys\u0142ucha\u0142a Maryja pro\u015bby swego pobo\u017cnego s\u0142ugi, bo \u015bwietne zwyci\u0119stwo zwie\u0144czy\u0142o wypraw\u0119. Tote\u017c w ca\u0142ym narodzie obudzi\u0142a si\u0119 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 dla niebieskiej Kr\u00f3lowej. A gdy w\u015br\u00f3d kolejnych boj\u00f3w to ci\u0105g\u0142e wzywanie pomocy Maryi zawsze przynosi\u0142o Jej czcicielom zwyci\u0119stwa, Bart\u0142omiej Zimorowicz \u015bpiewa\u0142 znowu:<\/p>\n \u201e\u017baden cz\u0142owiek pr\u00f3\u017cno Ciebie S\u0142uszno\u015bci tego powiedzenia poety do\u015bwiadczy\u0142a Polska wkr\u00f3tce. Kiedy bowiem straszny \u201epotop\u201d nieprzyjaci\u00f3\u0142 zala\u0142 wszystkie ziemie, to stolica Maryi na Jasnej G\u00f3rze opar\u0142a si\u0119 temu zalewowi. Kiedy za\u015b wielki s\u0142uga Maryi ks. Augustyn Kordecki wskaza\u0142 narodowi na obraz Kr\u00f3lowej Nieba, m\u00f3wi\u0105c: \u201ePod tym znakiem zwyci\u0119\u017cysz\u201d, odt\u0105d Maryja we wskazaniach wszystkich wieszcz\u00f3w sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em narodowego dobra. U Niej widzia\u0142 moc rycerskiego ramienia Wac\u0142aw Potocki w swej Wojnie chocimskiej<\/em>, na Ni\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 oczy wszystkich g\u0142\u00f3wny przedstawiciel poet\u00f3w tego wieku Wespazjan Kochowski w swym Hymnie jasnog\u00f3rskim<\/em> i swej Pobudce do rycerstwa polskiego<\/em>, gdzie J\u0105 \u201eKr\u00f3low\u0105\u201d i \u201eSarmacji Pani\u0105\u201d nazwa\u0142.<\/p>\n Wnet jednak rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wiek \u201emy\u015blicieli\u201d m\u0119drkuj\u0105cych nad wszystkimi zagadnieniami \u015bwiata. Poniewa\u017c przoduj\u0105cy w\u00f3wczas w \u015bwiecie nauki Francuzi usun\u0119li ze swych naukowych docieka\u0144 Boga jako Najwy\u017csz\u0105 Prawd\u0119, tote\u017c sta\u0142o si\u0119 to, co si\u0119 zwykle dzieje tam, gdzie Boga zabraknie. Nasta\u0142y czasy strasznego upadku obyczaj\u00f3w. Rozhulana za czas\u00f3w saskich polska szlachta zacz\u0119\u0142a we wszystkim na\u015bladowa\u0107 rozpust\u0119 Francuz\u00f3w. Nie dziw wi\u0119c, \u017ce w tamtym wieku rozpasania najni\u017cszych nami\u0119tno\u015bci chwa\u0142a Maryi znowu przycich\u0142a, bo wspomina\u0142a o Niej tylko El\u017cbieta Dru\u017cbacka, a og\u00f3\u0142 poet\u00f3w milcza\u0142.<\/p>\n Zdarzy\u0142a si\u0119 jednak rzecz znamienna. Gdy, na skutek wewn\u0119trznego zepsucia narodu i gwa\u0142tu ze strony zewn\u0119trznych wrog\u00f3w, Polska zacz\u0119\u0142a si\u0119 chyli\u0107 ku upadkowi, imi\u0119 Maryi obi\u0142o si\u0119 znowu gromkim echem po kraju. Oto staj\u0105cy w obronie wolno\u015bci konfederaci barscy, nosz\u0105cy w sobie rycerskiego ducha przodk\u00f3w, mocy dla swego czynu szukali tam, sk\u0105d ja czerpali najwi\u0119ksi w narodzie. W latach konfederacji barskiej powsta\u0142o mn\u00f3stwo pie\u015bni o Naj\u015bwi\u0119tszej Pannie Maryi, czasem niezbyt literacko wykwintnych, ale zawsze szczerych i pe\u0142nych tej gor\u0105cej wiary, kt\u00f3ra karze ufa\u0107, \u017ce:<\/p>\n \u201eWszystko uczyni Syn mi\u0142y dla Ciebie, Niestety, nie wystarczy\u0142y ju\u017c wtedy same pro\u015bby i dobre ch\u0119ci. Ska\u017cony duch narodu \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie wyrok Bo\u017cy i nadszed\u0142 rozbi\u00f3r kraju. W tej niedoli upadku obudzi\u0142y si\u0119 jednak wkr\u00f3tce wielkie duchy, kt\u00f3re dostrzeg\u0142y przyczyn\u0119 z\u0142a i widz\u0105c j\u0105 w \u201ezatruciu ducha narodowego\u201d, wieszczym s\u0142owem swoim wskaza\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142o odrodzenia. Oto najwi\u0119kszy z nich, w czasach najstraszniejszego zw\u0105tpienia, gdy by\u0142y:<\/p>\n \u201e\u2026na ziemi\u0119 z\u0142o\u017cone czo\u0142a, To Adam Mickiewicz, naczelny wieszcz narodu tak zaczyna\u0142 sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 duchowego wodza w Polsce, \u017ce z\u0142o\u017cy\u0142 \u201epok\u0142on Przeczystej Boga-Rodzicy\u201d. A za nim poszli dwaj inni z wielkiej tr\u00f3jcy, S\u0142owacki i Krasi\u0144ski. Widz\u0105c w upadku obyczaj\u00f3w przesz\u0142ych pokole\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142o s\u0142abo\u015bci narodowego ducha ci trzej najwi\u0119ksi nasi pie\u015bniarze, upodobawszy sobie: \u201eniewiast\u0119 obleczon\u0105 w s\u0142o\u0144ce, a ksi\u0119\u017cyc pod jej stopami, a na g\u0142owie koron\u0119 z gwiazd dwunastu (Ap 12, 1), jako lek na t\u0119 niemoc wskazali umi\u0142owanie pi\u0119kna postaci Maryi.<\/p>\n W nieskazitelno\u015bci duszy Maryi przenikni\u0119tej ogromem mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra J\u0105 Matk\u0105 Boga uczyni\u0142a, widzia\u0142 Mickiewicz \u017ar\u00f3d\u0142o si\u0142y dla dusz bohater\u00f3w, maj\u0105cych podj\u0105\u0107 dzie\u0142o wyzwolenia zniewolonego narodu. A \u017ce przez Maryj\u0119 nar\u00f3d zmartwychwstanie, w to wierzy poeta tak silnie, \u017ce na wst\u0119pie Pana Tadeusza<\/em> wo\u0142a\u0142a:<\/p>\n \u201eJako mnie dziecko do zdrowia powr\u00f3ci\u0142a\u015b cudem, T\u0119 wiar\u0119 Mickiewicza potwierdzi\u0142 S\u0142owacki, kt\u00f3ry w Kr\u00f3lu Duchu<\/em> przedstawi\u0142 Maryj\u0119 jako wcielenie my\u015bli narodowej, a w wierszu Do autora skarg Jeremiego<\/em> widzia\u0142 w Niej zupe\u0142ne uosobienie Ojczyzny. Gor\u0119tszy od obydwu pod wzgl\u0119dem wiary Krasi\u0144ski w Przed\u015bwicie<\/em> i w Psalmie dobrej woli<\/em> przedstawi\u0142 ow\u0105 \u201eNiewiast\u0119 obleczon\u0105 w s\u0142o\u0144ce\u201d jako Przewodniczk\u0119 narodu w dzie\u0142ach jego chrze\u015bcija\u0144skiego \u017cycia i Jej ustami chcia\u0142 wymodli\u0107 u Boga \u201edobr\u0105 wol\u0119\u201d, jako konieczny warunek narodowego odrodzenia.<\/p>\n Wielk\u0105 my\u015bl trzech wieszcz\u00f3w podj\u0105\u0142 Bohdan Zalewski, kt\u00f3ry z powodu uwielbie\u0144 jakie Maryi z\u0142o\u017cy\u0142 w swej Z\u0142otej dumie<\/em> zdoby\u0142 sobie chlubne miano \u201e\u015bpiewaka Matki Boskiej\u201d. Za nim post\u0105pili Goszczy\u0144ski, Syrokomla, Wincenty Pol, kt\u00f3ry Polski bez \u015bwi\u0119tej Bogarodzicy wyobrazi\u0107 sobie nie potrafi, a dalej Ujejski, Be\u0142za, Konopnicka i ca\u0142y r\u00f3j wi\u0119kszych i mniejszych czcicieli Maryi \u2013 oni wszyscy pisali w podobnym duchu, tak \u017ce \u017cywo przypominaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa kol\u0119dy:<\/p>\n \u201ePtaszki w g\u00f3r\u0119 podlatuj\u0105, Gdy w czasie wiosennej orki roje skowronk\u00f3w wzbija\u0142y si\u0119 w g\u00f3r\u0119 i, uton\u0105wszy w b\u0142\u0119kitnym przestworzu, \u015bpiewa\u0142y chwa\u0142\u0119 Maryi, to pobo\u017cny ch\u0142opak, orz\u0105cy ziemi\u0119, zdejmowa\u0142 czapk\u0119 i pilnie tych ptasich pie\u015bni nas\u0142uchiwa\u0142, bo by\u0142 przekonany, \u017ce im wi\u0119cej d\u017awi\u0119k\u00f3w do duszy z\u0142owi, tym obfitsze p\u00f3\u017aniej b\u0119d\u0105 czeka\u0142y go plony. Tak i my czy\u0144my! Otw\u00f3rzmy serca na g\u0142osy naszych pie\u015bniarzy! Si\u0119gajmy skwapliwie po ich dzie\u0142a! Wyczytujmy w nich chwa\u0142\u0119 Maryi! Przeno\u015bmy te \u201e\u015bwi\u0119te ognie\u201d z piersi naszych wieszcz\u00f3w do swoich w\u0142asnych serc. Wtedy poznamy istotn\u0105 Prawd\u0119, niesko\u0144czone Dobro i prawdziwe Pi\u0119kno! A jednocze\u015bnie od\u017cyje w nas chlubna przesz\u0142o\u015b\u0107 narodu i powt\u00f3rz\u0105 si\u0119 \u201ez\u0142ote czasy\u201d ziemskiej pomy\u015blno\u015bci, po kt\u00f3rej nastanie chwa\u0142a wieczna. Amen.<\/p>\n (styl nieco uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniono)<\/p>\n (opr. na podstawie: Nauki majowe o Kr\u00f3lowej Korony Polskiej<\/em> z ksi\u0105\u017cki Kr\u00f3lestwo Marji<\/em> [napisanej] przez x. W\u0142adys\u0142awa Staicha, wybra\u0142 i skr\u00f3ci\u0142 x. Bronis\u0142aw Obuchowicz, Krak\u00f3w 1927, s. 59-67)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kr\u00f3lowa poezji polskiej W \u017cyciu wszystkich narod\u00f3w \u201eark\u0105 przymierza\u201d mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 i przysz\u0142o\u015bci\u0105 jest zawsze pie\u015b\u0144, kt\u00f3ra zawiera w sobie wszystkie objawy narodowego \u017cycia. W Polsce dzieje si\u0119 to w spos\u00f3b osobliwy. Jak we wszystkich dziedzinach naszego \u017cycia spotykamy wybitn\u0105 cech\u0119 maryjn\u0105, tak i pie\u015b\u0144 nasza, kt\u00f3ra si\u0119 pocz\u0119\u0142a odCzytaj dalej →<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":8889,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[398],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39186"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39186"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39191,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39186\/revisions\/39191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8889"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nBogiem s\u0142awiena Maryja,
\nU Twego Syna Gospodzina,
\nZi\u015bci nam, spu\u015bcij nam\u201d.<\/p><\/blockquote>\n
\ni widzenie Stw\u00f3rcy
\nanielskie bez ko\u0144ca\u201d.<\/p><\/blockquote>\n
\nPoka\u017c Twego s\u0142o\u0144ca \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 \u017c\u0105dan\u0105\u201d.<\/p><\/blockquote>\n
\nOddal zgub\u0119 ode naszej g\u0142owy!
\nI matczynemi mod\u0142ami Twemi
\nPrzeb\u0142agaj s\u0142uszn\u0105 pomst\u0119 Jehowy\u201d.<\/p><\/blockquote>\n
\nNie wzywa\u0142 w ci\u0119\u017ckiej potrzebie,
\n\u017baden nie jest opuszczony
\nWe z\u0142ym razie z Twoje strony\u201d.<\/p><\/blockquote>\n
\nTylko si\u0119 poka\u017c nam Matk\u0105 w potrzebie!\u201d.<\/p><\/blockquote>\n
\nOto w\u015br\u00f3d niemej boja\u017ani\u0105 czerni,
\nPowstaje prorok i wo\u0142a:
\nUderzam w organ Twej chwa\u0142y\u201d Maryjo!<\/p><\/blockquote>\n
\n(\u2026) Tak nas powr\u00f3cisz na Ojczyzny \u0142ono!\u201d.<\/p><\/blockquote>\n
\nJezusowi przy\u015bpiewuj\u0105\u201d.<\/p><\/blockquote>\n