Gdy su\u0142tan Alp Arslan w 1064 r. podbi\u0142 Wielk\u0105 Armeni\u0119 i zburzy\u0142 jej stolic\u0119 Ani, w\u00f3wczas Arme\u0144czycy, uchodz\u0105c z wal\u0105cego si\u0119 miasta, zabrali ze\u0144 szcz\u0119\u015bliwie najwi\u0119ksz\u0105 sw\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, cudowny obraz Naj\u015bwi\u0119tszej Bogarodzicy, namalowany wed\u0142ug pobo\u017cnego podania przez \u015bw. \u0141ukasza. Id\u0105c pod wodz\u0105 swoich dw\u00f3ch ksi\u0105\u017c\u0105t w nieznane kraje, nie\u015bli na czele tego smutnego pochodu to, co im mia\u0142o by\u0107 ostoj\u0105 w niepewnej doli \u2013 \u00f3w cudowny obraz. I byli podobni wtedy ci nieszcz\u0119\u015bliwi tu\u0142acze do owej Moabitki Rut, kt\u00f3ra za umi\u0142owan\u0105 te\u015bciow\u0105 sz\u0142a w nieznan\u0105 dal. Zdani na opiek\u0119 swej niebieskiej Matki, m\u00f3wili niejako: \u201eNie ka\u017c nam Ci\u0119 opu\u015bci\u0107 i odej\u015b\u0107, bo nie pos\u0142uchamy, gdziekolwiek si\u0119 skierujesz, p\u00f3jdziemy za Tob\u0105; a gdziekolwiek zamieszkasz i my obok Ciebie mieszka\u0107 b\u0119dziemy\u201d. A Maryja, jak owa Noemi, kt\u00f3ra si\u0119 \u201eMar\u0105\u201d nazwa\u0142a, prowadzi\u0142a ich tam gdzie by\u0142 \u201eJej lud\u201d. Widz\u0105c bowiem u tych biednych wygna\u0144c\u00f3w niezwyk\u0142e przywi\u0105zanie do siebie, po\u015brednictwem swoim u Boga sprawi\u0142a to, \u017ce Bo\u017ca Opatrzno\u015b\u0107, kt\u00f3ra krokami ludzkimi kieruje, wprowadzi\u0142a ich na drogi wiod\u0105ce do Polski.<\/p>\n
Ormianie, tak bowiem tych przybysz\u00f3w u nas nazwano, osiad\u0142szy na ziemiach ruskich, umie\u015bcili \u00f3w cudowny obraz swej niebieskiej Po\u015bredniczki w Kamie\u0144cu Podolskim. Uprzywilejowani najpierw przez Leona, ksi\u0119cia halickiego, a p\u00f3\u017aniej przez Kazimierza Wielkiego, kr\u00f3low\u0105 Jadwig\u0119, W\u0142adys\u0142awa Warne\u0144czyka i wszystkich nast\u0119pnych w\u0142adc\u00f3w polskich, mogli si\u0119 swobodnie rozwija\u0107. Zaj\u0119ci g\u0142\u00f3wnie kupiectwem, stali si\u0119 w pa\u0144stwie niezmiernie po\u017cytecznym czynnikiem. Tote\u017c Polacy za pe\u0142nienie tej po\u017cytecznej roli sowicie Ormian nagrodzili. Uznawszy ich w \u017cyciu spo\u0142ecznym za braci, dobrym przyk\u0142adem dopomogli im w osi\u0105gni\u0119ciu najwy\u017cszego dobra, to jest odzyskania jedno\u015bci z Ko\u015bcio\u0142em \u015bwi\u0119tym. Ormianie bowiem przybyli do nas jako schizmatycy a mo\u017ce nawet i heretycy. Trwaj\u0105c \u015bwiadomie w takim stanie nie mogli dost\u0105pi\u0107 zbawienia. Byli podobni do owej latoro\u015bli, kt\u00f3ra odci\u0119ta od macierzystego pnia usycha, a potem rzucona w ogie\u0144, musi zgorze\u0107. Ten straszny wyrok, wydany przez Chrystusa Pana na wszystkich zatwardzia\u0142ych schizmatyk\u00f3w i heretyk\u00f3w, nie spad\u0142 jednak na zab\u0142\u0105kanych Ormian osiad\u0142ych w Polsce. Aczkolwiek bowiem sprzeniewierzyli si\u0119 wielu zasadniczym prawdom chrze\u015bcija\u0144skiej nauki, to jednak zachowali z niej to, co wielokrotnie w dziejach Ko\u015bcio\u0142a \u015bwi\u0119tego, doprowadza\u0142o r\u00f3\u017cnych odszczepie\u0144c\u00f3w do nawr\u00f3cenia. Ormianie zachowali mianowicie nadzwyczajn\u0105 cze\u015b\u0107 wobec Naj\u015bwi\u0119tszej Bogarodzicy. I to w\u0142a\u015bnie sprawi\u0142o, \u017ce w ko\u0144cu przejrzeli i do jedno\u015bci z Ko\u015bcio\u0142em \u015bwi\u0119tym chwalebnie w granicach Rzeczypospolitej powr\u00f3cili.<\/p>\n
Mi\u0142o\u015b\u0107 ku Naj\u015bwi\u0119tszej Bogarodzicy sprawi\u0142a w nich to, \u017ce poznawszy b\u0142\u0105d, w kt\u00f3rym od tylu wiek\u00f3w trwali, wyrzekli si\u0119 swoich fa\u0142szywych przekona\u0144 i do jedno\u015bci z Ko\u015bcio\u0142em \u015bwi\u0119tym wr\u00f3cili. Oto bowiem w XVII w. powsta\u0142o w osadach ormia\u0144skich wielkie mn\u00f3stwo \u015bwi\u0105ty\u0144, z kt\u00f3rych znaczna cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a pod wezwaniem \u201eMaryi\u201d. We Lwowie, w \u015aniatynie, w Brze\u017canach, w Zamo\u015bciu i po ca\u0142ej Polsce, na Rusi, na Bukowinie stoj\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144 jeszcze ormia\u0144skie ko\u015bcio\u0142y pod wezwaniem \u201eWniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny\u201d. Rozmi\u0142owany we czci Maryi lud ormia\u0144ski, skwapliwie do Niej w tych \u015bwi\u0105tyniach si\u0119 garn\u0105\u0142 i przemo\u017cnej przyczyny u Boga Syna pilnie si\u0119 u Niej doprasza\u0142. A Maryja, o kt\u00f3rej powiedziano, i\u017c nie opuszcza nikogo, cho\u0107by najzatwardzialszego grzesznika, je\u015bli do Niej o pomoc si\u0119 ucieknie, nie wzgardzi\u0142a pro\u015bbami tych zb\u0142\u0105kanych. Ledwie bowiem do Niej w owych \u015bwi\u0105tyniach garn\u0105\u0107 si\u0119 pocz\u0119li, wnet za \u0142ask\u0105 Bo\u017c\u0105 do prawdy wiary \u015bwi\u0119tej przylgn\u0119li.<\/p>\n
Gdy owdowia\u0142a, ale wierna swej te\u015bciowej, Rut przyby\u0142a z ni\u0105 do ziemi judzkiej, dope\u0142ni\u0142a w\u00f3wczas tego, co by\u0142a zapowiedzia\u0142a na pocz\u0105tku drogi, m\u00f3wi\u0105c: \u201eGdziekolwiek si\u0119 zwr\u00f3cisz, p\u00f3jd\u0119, a gdzie b\u0119dziesz mieszka\u0107 i ja pospo\u0142u mieszka\u0107 b\u0119d\u0119. Lud tw\u00f3j, lud m\u00f3j\u201d (Rut 1, 16). Zamieszkawszy bowiem z Noemi w Betlejem, przypad\u0142a do serca sprawiedliwemu Boozowi, kt\u00f3ry j\u0105 za ma\u0142\u017conk\u0119 poj\u0105\u0142. Zostawszy \u017con\u0105 Judejczyka, przyj\u0119\u0142a te\u017c jego narodowo\u015b\u0107 za swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, a jako wzorowa matka jego dzieci, z kt\u00f3rych wyszed\u0142 wielki kr\u00f3l Dawid i s\u0142awny z m\u0105dro\u015bci Salomon, a w ko\u0144cu Odkupiciel \u015bwiata Jezus Chrystus, w dziejach narodu \u017cydowskiego uznan\u0105 zosta\u0142a za najlepsz\u0105 jego c\u00f3rk\u0119.<\/p>\n
Podobnie dzia\u0142o si\u0119 z Ormianami w Polsce. Skoro bowiem za swoj\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 Pani\u0105 do naszej krainy przyszli i jak owa Rut, zbieraj\u0105ca k\u0142osy dla swej te\u015bciowej, w s\u0142u\u017cbie niebieskiej Matki wiernie trwali, upodoba\u0142 sobie ich gospodarz tej krainy \u2013 nar\u00f3d polski i za w\u0142asnych syn\u00f3w ich sobie przybra\u0142. Tote\u017c wdzi\u0119czni za t\u0119 macierzy\u0144sk\u0105 pieczo\u0142owito\u015b\u0107 Ormianie, wiernie Rzeczypospolitej s\u0142u\u017cyli. Skupiwszy w swoich r\u0119kach znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wielkiego handlu ca\u0142ego Wschodu, przysporzyli tym niema\u0142o dobra swej nowej Ojczy\u017anie. Niema\u0142\u0105 te\u017c zas\u0142ug\u0105 Ormian by\u0142o reprezentowanie przed tureckim rz\u0105dem spraw polskich. Znaj\u0105cy bowiem stosunki i j\u0119zyki wschodnie, u\u017cywani byli w polskich poselstwach jako t\u0142umacze, a za\u0142atwiaj\u0105c zlecone sobie sprawy, niekiedy nawet wielkiej wagi, zawsze czynili to z po\u017cytkiem dla Rzeczypospolitej. I wnet ci nowi synowie polskiej Macierzy, w\u0142asnym jej synom w mi\u0142o\u015bci do Niej zupe\u0142nie dor\u00f3wnali. Najwybitniejsi spo\u015br\u00f3d nich, jak na przyk\u0142ad s\u0142awny aposto\u0142 z czas\u00f3w rzezi galicyjskiej ks. Antoniewicz albo pilny zbieracz \u017ar\u00f3de\u0142 do ormia\u0144skich dziej\u00f3w ks. Bar\u0105cz lub wymowny kaznodzieja abp Isakowicz, a tak\u017ce jego nast\u0119pca na lwowskiej stolicy, g\u0142\u0119boki my\u015bliciel abp J\u00f3zef Teofil Teodorowicz, w rozumieniu polskiego ducha tak bardzo post\u0105pili, \u017ce wypowiadaj\u0105c go swym mistrzowskim s\u0142owem, na r\u00f3wni z innymi mistrzami \u2013 w\u0142a\u015bciwymi synami tej ziemi, stan\u0119li.<\/p>\n
Znamienn\u0105, warto pami\u0119ta\u0107, rzecz\u0105 u wszystkich wybitnych dzia\u0142aczy ormia\u0144skich jest to, \u017ce w dzie\u0142ach swoich najwi\u0119cej o Naj\u015bwi\u0119tszej Bogarodzicy prawili. S\u0142awny ze swej uczono\u015bci ks. Bar\u0105cz w ksi\u0119gach swoich skrz\u0119tnie gromadzi\u0142 wszystkie \u015bwiadectwa czci Maryi obecne w polskiej Ormia\u0144szczy\u017anie. O Maryi uk\u0142ada\u0142 pie\u015bni i g\u0142osi\u0142 przepi\u0119kne kazania ks. Antoniewicz, a wybitny kaznodzieja abp Isakowicz z najwi\u0119kszym zapa\u0142em zawsze o Matce Bo\u017cej m\u00f3wi\u0142, za\u015b abp Teodorowicz, b\u0119d\u0105c wybitnym znawc\u0105 ducha polskiego, na ko\u0144cu swych g\u0142\u0119bokich refleksji o dawnej naszej chwale, wyrzeka\u0142 zawsze \u015bwi\u0119te s\u0142owo \u201eMaryja\u201d.<\/p>\n
I s\u0142usznie. Wszak przez Maryj\u0119 nar\u00f3d polski do samoistnego \u017cycia si\u0119 zbudzi\u0142, przez Maryj\u0119 ur\u00f3s\u0142 w pot\u0119g\u0119, przez Maryj\u0119 powstawa\u0142 z upadk\u00f3w, przez Maryj\u0119 te\u017c Ormian \u2013 owych \u201eprzyrodnich braci\u201d sobie zjedna\u0142. Niech\u017ce wi\u0119c niebieska Kr\u00f3lowa, pod kt\u00f3rej opiek\u0105 owa bratnia mi\u0142o\u015b\u0107 w dawnej Polsce tak chwalebnie wzrasta\u0142a, b\u0119dzie nam nadal ostoj\u0105 \u0142adu spo\u0142ecznego. Jej imi\u0119, wypowiadane w polskim, bia\u0142oruskim, ukrai\u0144skim, ormia\u0144skim czy litewskim j\u0119zyku, niech b\u0119dzie wyrazem s\u0105siedzkiej zgody ku wsp\u00f3lnemu po\u017cytkowi doczesnemu i wiecznemu.<\/p>\n
Amen.<\/p>\n
(styl nieco uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniono)<\/p>\n
(opr. na podstawie: Nauki majowe o Kr\u00f3lowej Korony Polskiej z ksi\u0105\u017cki Kr\u00f3lestwo Marji<\/em> [napisanej] przez x. W\u0142adys\u0142awa Staicha, wybra\u0142 i skr\u00f3ci\u0142 x. Bronis\u0142aw Obuchowicz, Krak\u00f3w 1927, s. 193-197)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przyrodni bracia Gdy su\u0142tan Alp Arslan w 1064 r. podbi\u0142 Wielk\u0105 Armeni\u0119 i zburzy\u0142 jej stolic\u0119 Ani, w\u00f3wczas Arme\u0144czycy, uchodz\u0105c z wal\u0105cego si\u0119 miasta, zabrali ze\u0144 szcz\u0119\u015bliwie najwi\u0119ksz\u0105 sw\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, cudowny obraz Naj\u015bwi\u0119tszej Bogarodzicy, namalowany wed\u0142ug pobo\u017cnego podania przez \u015bw. \u0141ukasza. Id\u0105c pod wodz\u0105 swoich dw\u00f3ch ksi\u0105\u017c\u0105t w nieznane kraje,Czytaj dalej →<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":8889,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[398],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40516"}],"collection":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40517,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40516\/revisions\/40517"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8889"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test4.mi-backup.ch\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}